« من واقعا در امتحان دادن مشکل دارم. »
« من مجبورم کلی مطلب حفظ کنم.»
« گاهی اوقات کاملا درمانده می شوم و مغزم خالی می شود.»

تقویت حافظه

این جملات بسیار بین دانش آموزان رایج است و زمان حفظ کردن مطالب درس های خود به زبان می آورند. واقعیت این است که برای همه ما، حفظ کردن مطالب و حتی فراموش کردن آنها مشکل ساز است. حفظ کردن مفاهیم و به ذهن سپردن اطلاعات از این جهت رابطه نزدیکی با موفقیت تحصیلی دارد چون امتحانات درسی به گونه ای طراحی شده است که از مطالب حفظ شده در طول کلاس و یا مطالعه شخصی سوال مطرح می کنند. اما توانایی حفظ مطالب همانقدر مهم است که وقتی شما بعد از تحصیلات وارد بازار کار شوید.

قطعا خودتان متوجه شده اید که حفظ کردن بعضی چیزها برایتان ساده تر از سایر مطالب است. مثلا ممکن است شما نحوه بازی کردن یک بازی کامپیوتری را به راحتی به ذهن بسپارید ولی حفظ کردن جدول ضرب برایتان بسیار مشکل باشد. اگر شما هم همینطور هستید پس به جمع ما خوش آمدید چون تقریبا همه همینطور هستند. آنچه که اهمیت دارد این است که برای حفظ کردن مطالب نیاز به استفاده از یک سری ترفندهای بخصوص است. این ترفندهایی که ما در ادامه برای شما بیان می کنیم به شما یاد می دهند که چگونه اطلاعات مهم را به ذهن بسپارید و چگونه آنها را به یاد بیاورید. این ترفندها تاکنون برای سایر دانش آموزان مفید بوده اند و بنابراین به شما هم کمک می کنند.

مفید بودن ترفندهای زیر در کمک به تقویت حافظه و توانایی یادآوری مطالب مهم به اثبات رسیده است.

1- سعی کنید مطالب را کاملا بفهمید
دانش آموزان اغلب زمانی در حفظ مطالب و اطلاعات مهم مشکل دارند که این مطالب برایشان نامفهوم و مبهم است. وقتی شما مطالب و مفاهیم را متوجه نشوید آنگاه حفظ کردن شان هم سخت تر می شود. زمانی که می خواهید اطلاعات و مطالب جدیدی که به شما ارئه شده را حفظ کنید سعی کنید آنها را با کلمات شخصی خودتان در ذهن تان خلاصه کنید. اگر قادر به انجام این کار نباشید به این معنی است که شما این مطالب جدید را کاملا نفهمیده اید و درنتیجه در دفعات بعدی به سختی می توانید آنها را به یاد بیاورید.

2- مطالب را طبقه بندی کنید.
مرتب کردن اطلاعات و بخش بندی آنها بین چند گروه منطقی یکی از موثرترین روش ها برای حفظ و یادآوری اطلاعات است. برای مثال وقتی دارید سعی می کنید که کلماتی را برای کلاس زبان خارجه حفظ کنید، کلماتی را که معناهای مشابه دارند و یا از یک خانواده هستند را طبقه بندی کنید. این کار باعث می شود تا بتوانید کلمات را به بخش های مربوط به خودشان از نظر معنی و محتوا ربط دهید. اطلاعات طبقه بندی شده بسیار راحت تر از اطلاعات به هم ریخته قابل حفظ کردن هستند. مثال دیگری از تاثیر روش طبقه بندی، حفظ کردن آناتومی بدن انسان است. حفظ کردن اسامی هزاران قسمت از اجزای بدن بسیار دشوار است . پس چطور دانش آموزان این کار را انجام می دهند؟ پاسخ این است که آنها به راحتی این کار را نجام می دهند. آنها اجزای بدن را به چندین دستگاه طبقه بندی می کنند. وقتی که اجزای بدن را طبق جایگاه و عملکردشان به چند دستگاه بدن طبقه بندی می کنند به ذهن سپردن شان ساده تر می شود. «بخش بندی» ترفند دیگری از طبقه بندی است که برای حفظ مطالب مورد استفاده قرار می گیرد. در حقیقت ممکن است شما تا اکنون از این ترفند در حفظ کردن مطالب استفاده کرده باشید اما خودتان متوجه نشده باشید مثلا وقتی شماره تلفن شخصی، رمز یک قفل و یا شماره بیمه اجتماعی خود را حفظ می کنید. وقتی اعداد طولانی را به سه یا چهار عدد کوچک تر بخش بندی می کنید آنوقت حفظ کردن شان خیلی راحت تر می شود. چون بیشتر افراد تنها می توانند حدود سه یا چهار جزء اطلاعات را در هر بار حفظ کنند. اکنون شما چگونه می توانید از روش بخش بندی برای تقویت حافظه خود استفاده کنید؟ برای اینکار شما می توانید مثلا درس تاریخ را بوسیله رویدادهای یا دوره های زمانی بخش بندی کنید یا برای یادگیری کلمات زبان خارجی می توانید کلمات را به گروه های مختلف مثل کلمات مربوط به اعضای بدن، اجزای ماشین یا ساختمان منزل یا بخش های زبانی بخش بندی کنید و بعد به راحتی به ذهن بسپارید. وقتی شما از این روش استفاده می کنید درواقع اطلاعات و مطالب تان را بین چند گروه کوچک سه یا پنج تایی بخش بندی می کنید.

3- تصویرسازی برای تقویت حافظه
به ذهن سپردن یک عکس خیلی راحت تر از حفظ کردن جزییات یک سخنرانی یا یک کتاب است. تصویرسازی از مطالب خوانده شده از یک کتاب یا شنیده شده در یک سخنرانی ترفند موثری برای کمک به حفظ کردن است. این ترفند بخصوص زمانی موثر است که می خواهیم مفاهیم انتزاعی و یا مبهم و پیچیده را حفظ کنیم. برای به کاربردن این ترفند باید تصاویر مرتبط به آن مفاهیم اتنزاعی یا مبهم را در ذهن تان بسازید. تصویرسازی مطالب خوانده شده باعث می شود که این مطالب در ذهن تان به خوبی نقش ببندند و درنتیجه احتمال یادآوری آنها در دفعات بعد بیشتر می شود.
تصویرسازی، بخصوص در به ذهن سپردن سیستم ها، چرخه و دوره ها و روندها بسیار تاثیرگذار است. برای مثال وقتی می خواهید چرخه تولید آب را یاد بگیرید اینگونه می توانید شروع کنید. اول یک ابر را در ذهن خود تصور کنید که در بالای آسمان درحرکت است. ابر بزرگ و بزرگتر می شود تا جایی که باریدن می گیرد. اکنون قطرات باران را تماشا کنید که از ابر به پایین می ریزند. باران را از میان نهرهای کوچک تصور کنید که به سمت رودخانه های بزرگتر سرازیر می شود تا اینکه به دریاچه و یا نهایتا به دریا می رسد. خورشید را تصور کنید که بر سطح دریا می تابد و آب را تبخیر کرده و به ابر تبدیل می کند. باد ابرها را به سمت خشکی می برد و ... . بسیار خوب پس متوجه شدید که چگونه تصویرسازی کنید؟ تصویرسازی به شما کمک می کند تا داستانی ساده، بامعنی و قابل حفظ کردن بسازید تا بعدا به راحتی بتوانید مفهوم مرتبط با آن را به یاد بیاورید. برای تصویرسازی می توانید از نقشه، نمودار، عکس و یا چارت برای به ذهن سپردن مفاهیم و اطلاعات مهم استفاده کنید.

4- مطالعه پویا
شما برای اینکه مطالبی را یادبگیرید و به ذهن بسپارید باید از مطالعه فعال و پویا بهره بگیرید. اگر شما در عادت های مطالعه منفعل باشید کارتان برای حفظ کردن مطالبی که می خوانید یا می شنوید سخت می شود. یک راه برای داشتن مطالعه فعال این است که مطالبی را که دارید یاد می گیرید به همکلاسی هایتان یا همگروهی های تان در گروه مطالعه یاد بدهید. شما همچنین می توانید مطالبی را که درحال یادگیری هستید با جزییات مربوط به آن به طور دقیق تحلیل کنید یا سوالاتی در مورد این مطالب مطرح کنید و یا به دنبال یافتن کاربرد آنها باشید. با استفاده از چنین ترفندهایی برای مطالعه فعال و پویا می توانید توانایی حفظ کردن تان را تقویت کنید.

5- کدگذاری (ربط دادن)
کدگذاری شامل ربط دادن یا (چسباندن) یک کلمه یا اتفاق به یک مکان، احساس، شخص، موقعیت و یا هرچیز دیگری است. کدگذاری یکی از بهترین ترفندهای حفظ کردن است که باعث می شود ذهن بتواند مطالب جدید و ناآشنا را به مطالب قدیمی و آشنا مرتبط کند و بین شان اتصال برقرار کند. ذهن با ربط دادن مطالب ناآشنا به مفاهیم آشنا راحت تر می تواند به یادگیری و حفظیات بپردازد. کدگذاری بخصوص برای یادگیری وحفظ کلمات بسیار موثر است. وقتی که کلمه جدیدی به شما داده می شود تا حفظش کنید اول آن را روی کاغذ بنویسید سپس معنی اش را جلویش بنویسید. حالا سعی کنید اسم شخص، مکان، اتفاق یا فیلمی که دررابطه با معنی کلمه برایتان آشناست را بنویسید یا اینکه از آنها جمله ای بسازید تا بین شان ارتباطی قوی ایجاد کنید. برای مثال « دایی من یک دموکرات متعصب است» که متعصب به معنی طرفدار افراطی است.

6- مرور مکرر
همه دانش آموزان معمولا یک روز قبل خود را برای امتحان آماده می کنند. اگرچه اکثر افراد بیشتر از این طریق برای امتحان آمده می شوند اما باید بگویم که چنین روشی اصلا در یادگیری و حافظه درازمدت موثر نیست. به ذهن سپردن مطالب در یک یا دوجلسه قبل از امتحان بسیار دشوار است. کلید حل این مشکل این است که مطالب به طور مداوم مرور شوند و چند روز و یا حتی هفته قبل از امتحان مطالعه شود. حتی اگر برایتان مقدور است مطالب را بلافاصله بعد از کلاس درس مرور کنید یا اینکه نکات مهم و کلیدی آن که برای امتحان مهم است را مشخص کنید. این ترفند را می توانید بعد از تکمیل جزوه درسی تان هم به کار ببرید و با مرور مطالب هایلایت شده و عنوان های فصل، تکالیف انجام داده شده را دوباره بخوانید. درنهایت با مرور و مطالعه مکرر مطالب یادگرفته شده را می توانید به ذهن بسپارید.

7- داستان سرایی
یک روش دیگر برای حفظ کردن و یادآوری دوباره مطالب این است که تمامی این مطالب را در قالب یک داستان به ذهن بسپارید. وقتی که از داستان سرایی برای تقویت قوه یادگیری و حفظ کردن استفاده می کنید سعی کنید روی نکات کلیدی تمرکز کنید و آنها را با ترتیبی منطقی در داستان کنار هم بچینید. اما چرا داستان سرایی یک ترفند موثر در حفظ کردن است؟ زیرا هر اتفاق در داستان باعث به یاد آوردن اتفاق بعدی می شود و درنتیجه توانایی شما را برای حفظ و یادآوری مطالب به همان اندازه که در داستان سرایی و حفظ و یادآوری داستان تبحر دارید، تقویت می کند.

8- گفتگو
گفتگو یا صحبت کردن روش دیگری است که به تقویت یادگیری و حفظ کردن کمک می کند ولی خیلی کم مورد استفاده قرار می گیرد. اما چگونه می توان از این استراتژی استفاده کرد؟ خیلی ساده است فقط باید حرف بزنید. درباره مفاهیم و مطالبی که آموخته اید صحبت کنید. مثلا بنشینید و با مادر، پدر، برادر یا دوست خود در باره مطالب یادگرفته صحبت کنید. مثلا اگر درگیر حفظ کردن چرخه رب(Krab) برای امتحان زیست خود هستید پس کنار کسی بنشینید و درباره جزییات آن با او صحبت کنید. مثلا برای تقویت حفظیات خود در درس تاریخ کافی است با کسی درباره تاریخ بحث و گفتگو کنید. می خواهید زبان اسپانیایی تان قوی شود؟ خوب یک شنونده خوب پیدا کنید تا با او بتوانید اسپانیایی صحبت کنید یا کسی را پیدا کنید که سلیس و روان به اسپانیای حرف می زند و با او گفتگو کنید.

9- ابزارهای کمکی
بسیاری از افراد از ابزارهای کمکی برای حفظ و یادآوری مطالب کتاب یا سخنرانی ها استفاده می کنند. ابزارهای کمکی به این شیوه کار می کنند که بین مطالب آموزشی و عبارت های آهنگین و هم قافیه و یا هر چیز دیگری که برای شخص آشناست ارتباط برقرار می کنند. برای مثال وقتی درحال حفظ کردن یک تعریف مهم هستید که جمله آن به اسم فیلم مورد علاقه تان منتهی می شود می توانید از این اتفاق مانند یک ابزار کمکی برای حفظ سریع و آسان آن تعریف استفاده کنید.
روش موثر دیگر استفاده از ابزارهای کمکی برای تقویت توانایی حفظ و یادآوری مطالب مهم این است که از کلمات مخفف استفاده کنید. یک کلمه مخفف کلمه ای است که از حروف اول یک عبارت چند کلمه ای به دست می آید. نحوه کاربرد آن هم بسیار ساده است. کافی است حروف اول عبارت طولانی ای که می خواهید حفظ کنید را به طور مرتب کنار هم قرار دهید تا یک مخفف بسازید و با هر حرف این مخفف به راحتی می توانید کلمه متناظر با آن را به یاد بیاورید. یک مثال از این وسیله کمکی مخفف «ممرخ» برای عبارت مادرهای مخالف رانندگی در حین خواب آلودگی است. یکی از موثرترین ابزارهای کمکی همیشگی موسیقی است. اگر می خواهید چیزی را حفظ کنید و هرگز از یادتان نرود کافی است از آن آهنگ بسازید. مثلا وقتی می خواهید تمام ایالت های یک کشور یا اسامی تمامی کشورهای دنیا را به ذهن بسپارید که هیچ گاه از یادتان نرود کافی است که آنها را مثل آهنگ مورد علاقه خودتان دربیاورید. یا مثلا از این مطالب و نکاتی که می خواهید حفظ کنید با ریتمی که برایتان آشناست یک آهنگ بسازید. مثلا معلم ما برای آموختن اسامی کشورها از شعری استفاده می کرد که من آن را هنوز پس از سی سال به یاد دارم. پس باور کنید که روش موثری است.

450 آخرین ویرایش در شنبه, 11 اسفند 1397 ساعت 01:25

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

برای نظر دادن وارد شوید